De aanduiding PFAS-vrij staat steeds vaker op koekenpannen. Dat vertelt iets over de stoffen die niet in de pan zijn verwerkt, maar nog weinig over hoe de pan zich tijdens het bakken gedraagt. Een ongecoate RVS-pan, een gietijzeren pan en een aluminium pan met keramische coating kunnen allemaal PFAS-vrij zijn en toch heel anders koken.
Wie een nieuwe koekenpan zoekt, doet er daarom goed aan twee vragen uit elkaar te houden: wil je bewust een pan zonder PFAS, en welk materiaal past vervolgens bij wat je meestal bakt?
PFAS-vrij is geen materiaalsoort
PFAS is een verzamelnaam voor een grote groep door mensen gemaakte stoffen. Ze zijn onder meer toegepast vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen en komen ook voor in bepaalde antiaanbaklagen. De vermelding PFAS-vrij betekent dus niet automatisch dat een pan een bepaald soort coating of basismateriaal heeft.
Dat is goed zichtbaar binnen de categorie pfasvrije koekenpan. Daar zijn onder meer koekenpannen met een keramische antiaanbaklaag, ongecoate RVS-modellen en gietijzeren uitvoeringen te vinden. Wie alleen op de aanduiding PFAS-vrij selecteert, heeft dus nog steeds verschillende soorten pannen om uit te kiezen.
Een keramische coating is praktisch bij gerechten die snel vastplakken
Een keramische antiaanbaklaag is prettig bij eieren, pannenkoeken en andere gerechten die je gemakkelijk wilt kunnen losmaken van de bodem. Je hoeft daarbij doorgaans minder moeite te doen om aanbakken te voorkomen dan bij een ongecoate metalen pan.
Zo’n coating vraagt wel om een andere omgang. Heel hoge temperaturen zijn voor veel dagelijkse bereidingen niet nodig en hard metalen keukengerei kan het oppervlak beschadigen. Laat de pan na gebruik afkoelen en volg voor schoonmaken en maximale temperaturen de aanwijzingen van de fabrikant.
De coating bepaalt overigens niet hoe de hele pan is opgebouwd. Bij een aluminium koekenpan zorgt het aluminium bijvoorbeeld voor een andere warmtegeleiding dan bij een volledig gietijzeren model. Kijk daarom altijd verder dan alleen de bovenste laag.
RVS is geschikt wanneer je juist stevig wilt aanbakken
Een ongecoate RVS-koekenpan werkt anders. Ingrediënten kunnen makkelijker aan de bodem hechten wanneer de pan niet goed is voorverwarmd of wanneer je ze te vroeg probeert te verplaatsen. Wie eenmaal gevoel krijgt voor temperatuur en timing, kan daar juist gebruik van maken.
Bij vlees of paddenstoelen kunnen bruine aanbaksels op de bodem ontstaan. Die zijn niet per definitie een teken dat er iets misgaat: na het bakken kun je ze met bijvoorbeeld wat bouillon of ander vocht losmaken en als basis voor een saus gebruiken.
Let bij RVS ook op de constructie. RVS zelf geleidt warmte minder goed dan aluminium. Daarom worden sommige pannen opgebouwd uit meerdere lagen, waarbij een aluminium kern helpt om de warmte over bodem en wanden te verspreiden.
Gietijzer vraagt tijd en onderhoud, maar houdt warmte goed vast
Gietijzer voelt duidelijk anders aan dan een lichte koekenpan. Het materiaal is zwaar en heeft tijd nodig om op temperatuur te komen, maar houdt eenmaal opgebouwde warmte lang vast. Dat is prettig bij bereidingen waarbij een stabiele, hoge temperatuur gewenst is.
Een klassieke ongeëmailleerde gietijzeren pan vraagt daarbij onderhoud. Na verloop van tijd kan door juist gebruik en inbranden een beschermende laag ontstaan die het kookoppervlak prettiger maakt. Na het schoonmaken moet de pan goed worden gedroogd om roestvorming te voorkomen.
Voor iemand die vooral snel een ei bakt en daarna de pan zonder omkijken wil opbergen, kan dat omslachtig zijn. Wie het gewicht en onderhoud geen probleem vindt, krijgt er juist een pan voor terug die heel anders bakt dan een gecoat model.
Kies ook het formaat op wat er meestal in de pan ligt
Naast materiaal bepaalt de maat hoeveel ruimte ingrediënten krijgen. Een kleine koekenpan is handig voor één of twee eieren, terwijl vlees, aardappels of een flinke hoeveelheid groenten meer bodemoppervlak nodig hebben. Ligt de pan te vol, dan kan vrijgekomen vocht minder snel verdampen en gaan ingrediënten eerder stoven dan bakken.
Op inductie is daarnaast de diameter van de bodem relevant. De maat die bovenaan een koekenpan wordt vermeld, is niet altijd gelijk aan het vlakke gedeelte dat daadwerkelijk boven de kookzone staat. Controleer daarom zowel of de pan geschikt is voor je warmtebron als welk formaat goed bij de zones van je kookplaat past.
Bepaal eerst hoe je wilt koken
PFAS-vrij kan een selectiecriterium zijn, maar daarna begint de echte keuze pas. Voor eieren en andere kwetsbare gerechten kan een keramische antiaanbaklaag praktisch zijn. Wie graag vlees stevig aanbakt en een pansaus maakt, kan juist meer hebben aan RVS. Gietijzer past weer bij iemand die warmtebehoud waardeert en extra onderhoud niet vervelend vindt.
Door eerst naar die verschillen te kijken, kies je niet alleen een pan op basis van wat er niet in zit. Je kiest vooral een kookoppervlak, gewicht en warmtegedrag dat past bij de gerechten die thuis daadwerkelijk op tafel komen.
Geef een reactie